تبلیغات
نشریه الکترونیکی نسل جوان - اومانیسم
  • نظرسنجی

    » عملکرد این وبلاگ راچطور می دانید؟

  • نویسندگان

    admin `    تعداد پست ها: 198
    محمد رضا ناصری    تعداد پست ها: 4
    نسل جوان    تعداد پست ها: 183
  • نمایه من

    درباره من

    با سلام
    مدیریت وب سایت ورود شما رابه "نشریه الکترونیکی نسل جوان" خوش آمد میگوید.

    صفحه اصلی وبلاگ
  • اومانیسم

     نویسنده:  نسل جوان   |  پنجشنبه 18 دی 1393 ساعت 10:11 ق.ظ 

    پس از رنسانس بنا به دلایل زیادی، از جمله عملکرد نسنجیده و نادرست ارباب و اصحاب کلیسا، بشر غربی، تفکر اومانیستی را در پیش گرفت.
    اومانیسم ؛ انحطاط معنوی و فساد اخلاقی غرب
    س از رنسانس بنا به دلایل زیادی، از جمله عملکرد نسنجیده و نادرست ارباب و اصحاب کلیسا، بشر غربی، تفکر اومانیستی را در پیش گرفت.اومانیسم به معنای «اصالت انسان» یا «نظام انسان مداری» و «انسان محوری» است. بر پایه اومانیسم، انسان، محور و اساس همه واقعیت ها و ارزش هاست و انسان موجودی خودمدار است که در مقابل هیچ مقامی غیر از خود، مسئولیتی ندارد و مجاز است به منظور کسب منافع، از همه چیز و به هر صورت ممکن بهره برداری کند. «رنه گنون» در این باره می گوید: «در دوران رنسانس یک واژه مورد احترام و اعتبار قرار گرفت و از پیش، سراسر برنامه تمدن متجدد را در خود خلاصه می کرد. این واژه، واژه اومانیسم است؛ یعنی فلسفه ای که بشر را معیار ارزش هر امری می داند. در واقع منظور از این واژه این بود که همه چیز را محدود به موازین و مقادیر بشری محض سازند و هر اصل و طریقتی را که خصلت معنوی و برین داشت، به صورت انتزاعی و مجرد درآورند و حتی بر سبیل تمثیل می توان گفت مقصود این بود که به بهانه تسلط بر زمین، از آسمان روی برتابند.» (۱)

    او در بخشی دیگر از سخنان خود می گوید: «آنچه را رنسانس نام داده اند، به واقع عبارت بود از مرگ بسیاری از چیزها.» (۲)

    بشر غربی، با پذیرش دیدگاه های اومانیستی، جهانی را به ارمغان آورد که به رغم پاره ای از تحولات مثبت، آکنده از آثار ویرانگر و بحران های معرفتی، علمی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و روانی است که بر کسی پوشیده نیست و لذا، انسان نه تنها روی زیبای سعادت و خوشبختی را در سایه تفکرات و فلسفه اومانیستی ندید، بلکه به مراتب دچار انحراف اخلاقی و انحطاط معنوی نیز شد.

    این انحطاط، اختصاص به اقشار زیرین ندارد؛ بلکه گریبان بسیاری از افراد تحصیلکرده و به اصطلاح روشنفکر را نیز گرفته است. امروزه در بسیاری از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی کشورهای صنعتی مغرب زمین و رسانه های گروهی و دستگاه های تبلیغی آنان، دامنه انحطاط، از انکار خدا، معاد، پیامبران، معنویات و اخلاقیات آغاز می شود و به قانونی کردن ازدواج همجنس بازان و افعال و اعمال شنیعی همچون کامجویی جنسی از کودکان و ... می انجامد.

    ذیلا نمونه هایی از انحطاط معنوی و مفاسد اخلاقی به صورت اعتراف یا اعتراض از زبان اندیشه مندان مطرح می شود؛

    نویسنده کتاب «غرب بیمار است»، در بخشی از کتاب خود آورده است؛

    «یک مجله آمریکایی عللی را که باعث رواج و پذیرش فحشاء در آمریکا می شوند، با عبارات زیر بیان کرده است:

    سه عامل شیطانی با اتحاد سه گانه خود دنیای ما را احاطه کرده اند و هر سه در کار شعله ور کردن یک نوع آتش برای مردم روی زمینند:

    اول:

    ادبیات زشت و بی پرده ای که پس از جنگ با سرعتی عجیب و مداوم، رواج یافته و بر وقاحت خود افزوده است.

    دوم:

    فیلم های سینمایی که (فقط) عواطف شهوانی را در مردم بارور می کنند؛ بلکه در این باب درس های علمی بدیشان می دهد...

    سوم:

    انحطاط سطح اخلاقی در عامه زنان که در لباس پوشیدن و حتی عریان شدن و آمیزش بی قید و شرط با مردان بروز و ظهور می کند. این مفاسد در بین ما، رو به فزونی می رود و رواج می یابد و سرانجام آن، زوال و فنای جامعه و تمدن مسیحی است و بدینسان اگر ما جلوی طغیان این مفاسد را نگیریم، لاجرم تاریخ ما مشابه تاریخ روم و ملت های پس از آن خواهد شد که پیروی از شهوات و هواهای نفسانی، ایشان را همراه با شراب ها و زن ها و سرگرمی ها و رقص ها و آوازهایشان به ورطه هلاکت افکند.» (۳)

    او در ادامه بحث، در این باره می گوید: ...« پیشرفت فناوری و صنعت بدون توجه به جنبه های معنوی، غرب و شرق را به مصیبت هایی مبتلا ساخته است و همه اینها نتیجه تسلط ماشینیسم بر روح و جان انسان غربی و پوسیدگی نهادهای اخلاقی در غرب است ... مقصود این است که ما در قرنی زندگی می کنیم که مشخصات و امتیازات انسان در مقابل امتیازات ماشین به هیچ انگاشته شده، بلکه انسان همانند پیچ و مهره ای بسیار ناچیز و غیر قابل توجه در دستگاه های غول پیکر تولیدی دنیای ماشین به حساب آمده است. بی تردید این طرز تفکر درباره انسان و نادیده گرفتن همه خصوصیات انسانی و اخلاقی او ضایعه ای است برای بشریت که زیان های جبران ناپذیری را به بار آورده و اگر همین وضع ادامه یابد، به طور قطع انسانیت در سراشیب سقوط و انهدام مطلق قرار خواهد گرفت.» (۴)

    پیشرفت های ظاهری و مادی چنان چشم عقل و هوش آنان را کور کرده که از درک و فهم و دیدن یک نکته عاجز مانده اند و آن اینکه تمام این پیشرفت های وابسته به فناوری علمی و صنعتی و همه این ماشین ها با تمام اهمیت و اعجاب آور بودنشان، باید به عنوان ابزارهایی تلقی شوند که در خدمت بشرند و برای تعالی و تکامل او و تحقق اخلاقیات عالیه او به کار گرفته شوند. اینان سرمست و خوشحال از موفقیت های حاصل شده، از کنار نکات بسیار روشن و قابل فهم گذشتند، نکاتی همچون اینکه «ماشین را می توان، با تعدادی فرمول و ضابطه به کار انداخت و اداره کرد؛ اما اداره انسان و پیش بینی عکس العمل های او به آسانی میسر نیست. فرمول و ظابطه کار ماشین در هر نقطه دنیا، یکسان و مشترک است. نیرویی که برای فشردن یک دکمه یا پایین آوردن اهرمی لازم است، در هر شرایطی یکسان و مشابه است؛ اما انسان با این نوع نظم مکانیکی، محاسبه و تنظیم نمی شود و برای رسیدن به هدف های رشد و تکامل به معنای واقعی، نمی توان از انسان به صورت یک ماشین قابل تصرف و مطیع استفاده کرد؛ (زیرا) ماشین موجودی ساکت و مخلوق است که حق انتخاب ندارد.» (۵) و اسیر و تابع فکر و اندیشه و سرپنجه انسان است، در حالی که انسان از قدرت فکر و اراده، خلاقیت و ابتکار و نیروی تکوین و باروری برخوردار است و نمی توان او را به ماشین تبدیل کرد. متاسفانه آنها تمام جوانب زندگی انسان و حتی طرز تفکر و منطق اجتماعی او را ماشینی پنداشتند. در تائید مطالب فوق یکی از اندیشه مندان خیرخواه غربی به نام «روبرت هتشنس» طی عبارات و سخنان ارزشمندی می گوید: «اگرچه علوم مادی و فناوری پیشرفت کرده و بشر در امور عادی و طبیعی قوس صعودی را پیموده و به اوج رسیده است، ولی بدبختانه در معنویات قوس نزولی را می پیماید و رو به انحطاط می رود. جامعه ای که درباره زندگی بر مبنای پراگماتیسم می اندیشد، تعجبی ندارد از اینکه انسان ها آلت و ابزار تولید شوند» و همچنین «اریک فروم» روانشناس و متفکر و جامعه شناس در این باره می گوید: «ما در مغرب زمین بویژه در آمریکا دچار بحران هویت شده ایم، چون در جامعه صنعتی در حقیقت افراد به شی بدل شده و شی هم فاقد هویت است.

    تمدن غربی در مسیری قرار گرفته که عشق و علاقه به مادیات یعنی آنچه بی روح است رواج یافته، در نتیجه نسبت به حیات انسانی و آثار آن نوعی بی اعتنایی و بی علاقگی پیدا شده است.» (۶) و باز، در این باره سخنان یکی از دانشمندان برجسته فرانسه به نام «کمیل فلاماریون» بسیار شنیدنی و قابل تامل است. او می گوید: «ما نباید از اعتراف به انحطاطی که در آن قرار گرفته ایم، ناراحت و شرمسار شویم؛ زیرا به آن تن داده ایم، آیا بهره ما از تمدن فعلی جز ثروت اندوزی بدون دقت به راه جمع آوری آن، چیز دیگری هست؟! ما می خواهیم بزرگی پیدا کنیم، اما نه از راه های صحیح آن، بلکه از راه غافلگیر کردن دیگران. ما می خواهیم ارزشی برای مقررات و واجبات اجتماعی قائل نباشیم. ما به تناقض واضحی دچار شده ایم. زیرا از جهت علمی به درجه ای از ترقی رسیده ایم که مانند ندارد و فتوحاتی نصیب ما شده که افکار ما را به اوج عظمت سوق داده است؛ ولی از نظر انسانیت و اخلاق به پست ترین دره های انحطاط سقوط کرده ایم. راستی غم انگیز است! در عین اینکه قدرت ما روز به روز بیشتر می شود، حرارت قلبی و نشاط روح ما به دلیل غلبه شهوات و طمع های مادی خاموش تر می گردد.» (۷)

    نکته بسیار قابل تامل در سخنان فلاماریون این است که او با زیرکی خاص، پس از آوردن این عبارت که «نباید ما از اعتراف به انحطاطی که در آن قرار گرفته ایم ناراحت و شرمسار شویم» خواسته است محملی و پوششی برای ناراحتی و شرمساری خود و عالم غرب تهیه و دست و پا کند، ولی ناخواسته ضمن بیان شرمساری با این عبارت دچار انحطاط دیگری شده است.

    همچنین بسیار شنیدنی و قابل تامل است اعترافات کندی آمریکایی به انحطاط اخلاقی نسل جوان آمریکایی و اروپایی و توصیه های او به دانشمندان و روشنفکران و مصلحین درباره جلوگیری از انحطاط، غافل از اینکه سرچشمه و سر منشا بسیاری از انحطاط ها و بی عفتی ها، خود دانشمند مآبان و روشنفکر نمایان و مصلحین دروغین آمریکایی و اروپایی بوده اند، کندی می گفت: «نسل جوان اروپایی و آمریکایی، خوشگذران و هوسبازند و در میدان نبرد ثبات قدم ندارند و از هر هفت سرباز وظیفه، شش نفر آنان بر اثر زیاده روی و افراط در شهوترانی، نیروی خویش را از دست داده اند، من برای نسل آینده آمریکایی سخت بیمناکم و از این رو عموم دانشمندان و روشنفکران و مصلحین اجتماعی را دعوت می کنم درباره این خطر بزرگ که دنیای بشریت را تهدید می کند، فکری کرده و راه علاجی پیدا کنند.» (۸)

    متاسفانه دانشمندان و روشنفکران و مصلحین اجتماعی مورد نظر کندی و همپالگی های آنها، نه تنها راه علاجی برای جلوگیری از انحطاط پیدا نکرده اند، بلکه روز به روز انحطاط را در قالب طرح ها و برنامه های تجدد مآبانه و به اصطلاح اصلاحگرایانه خود، از آمریکا و اروپا، گسترش دادند؛ به طوری که فریاد اعتراض متفکرین موحد و خیرخواه و انساندوست را درآوردند. آلکسیس کارل دانشمند معروف فرانسوی در این باره می نویسد:

    «ما تمام مقررات داخلی خود را مانند دستورهای مذهبی از دست داده ایم. نسل های امروزی حتی از وجود چنین مقرراتی در گذشته بی خبرند، اعتدال، شرافت، دوستی، مسئولیت، پاکی، تملک نفس، محبت به همنوع و شهامت، گویی همگی جملات بی معنی و کلماتی هستند که مورد تمسخر جوانان امروزی است ...، انسان امروزی به جز جلب لذت، اصل دیگری به راه و رسم زندگی نمی شناسد، همه اسیر غرورند و مانند خرچنگ در پوسته خود مترصد دریدن همنوع خویش به سر می برند. مناسبات اولیه اجتماعی به کلی تغییر یافته و تشتت همه جا حکمفرماست و زناشویی ها دیگر چون پیوند محکمی بین زن و مرد نیست. در عین حال، شرایط مادی و روانی زندگی امروزی با هم محیطی برای استقلال زندگی خانوادگی فراهم آورده اند و در آن، کودکان چون موجوداتی مزاحم در نظر می آیند. بدین ترتیب تمام اصولی که در گذشته، پدران ما راه و رسم زندگی فردی و اجتماعی را بر آن متکی ساخته بودند، از دست نهاده شد.» (۹)

    و همچنین، الوین تافلر آمریکایی در کتاب معروف خود به نام «موج سوم» به تفصیل، به انحطاط موجود در غرب اشاره می کند و به اصطلاح «سنگ تمام» بر همه اعتراف ها می گذارد. او می نویسد: «در سراسر کشورهای مرفه، فریاد عجز و لابه ای آشنا به گوش می رسد: میزان خودکشی نوجوانان رو به افزایش گذاشته است، الکلیسم بیداد می کند، افسردگی روانی همه گیر شده است، بربریت و جنایت، مد روز گردیده است، در ایالات متحده، اتاق های اورژانس بیمارستان ها مملو است از معتادان به «ماری جوانا»، «دیوانه های سرعت»، «دسته های اراذل و اوباش»، «معتادان به کوکائین» و «هروئین ها» و بالاخره افرادی که گرفتار سخت ترین بحران های عصبی شده اند. مددکاری اجتماعی و بهداشت روانی در همه جا به سرعت رو به گسترش گذاشته است. در واشنگتن یک کمیسیون بهداشت روانی وابسته به دفتر ریاست جمهوری اعلام می دارد که به طور کامل یک چهارم همه شهروندان ایالات متحده، از نوعی فشار افسار گسیخته عصبی رنج می برند و تقریبا هیچ خانواده ای بدون نوعی ناهنجاری روانی وجود ندارد. روان پریشی، جامعه آمریکایی را (که آشفته و پریشان و متفرق و نگران آینده است) فرا گرفته است.

    زندگی روزمره واقعا به طرز افتضاح آمیزی کیفیت خود را از دست داده است. اعصاب همه خرد و داغان است. دست به یقه شدن و تیراندازی در مترو و یا صف های بنزین نشانگر این واقعیت است که حفظ و پایش اعصاب از دست افراد خارج شده است. میلیون ها نفر از مردم به آخرین حد ظرفیتشان رسیده اند. از لس آنجلس تا لنینگراد، نوجوانان، زوج های ناراضی، مادران یا پدران تنها، مردم عادی که کار می کنند و افراد مسن، همگی از انزوای اجتماعی دلتنگند، والدین می نالند که فرزندانشان آن قدر به خود مشغولند که فرصت دیدار آنها یا حتی تلفن کردن بدان ها را ندارند ...» (۱۰)

    آری، این بود مشتی از هزاران خروار!! نمونه های فراوانی از این فریادها، شکایت ها و اعترافات را در خلال گفته های اندیشه مندان غربی می توان یافت و حتی کتاب های مستقلی تدوین و تنظیم کرد. ناگفته نماند که امروزه، متاسفانه انحطاط اخلاقی به مغرب زمین محصور و محدود نشده، بلکه به بسیاری از کشورهای عالم گسترش یافته است و در این مورد باید گفت: آثار و مراتب سقوط اخلاقی، تنها به داخل مرزهای همین کشورهای به ظاهر پیشرفته محدود نمی شود، بلکه گستردگی ظلم و جنایت آنان در حق ملت های دیگر صد چندان است. مرگ ارزش های اخلاقی سبب بروز بحران های عظیم معنوی شده، به گونه ای که پشت انسان دوران جدید را خم کرده است. بحران حاکم بر اجتماعات پیشرفته، تا آنجا گسترش یافته که حتی در مواردی توان زندگی را از انسان دوران جدید سلب کرده، و او را با بن بست های عظیم روحی، فکری و معنوی مواجه ساخته است. انسانی که فکر می کرد اگر قیدهای اخلاقی را زیرپا گذارد و یکباره خود را از تمامی محدودیت های اخلاقی و تربیتی رها سازد، به سعادت آرمانی خویش خواهد رسید، اکنون چنان در برابر اساسی ترین مسائل حیات خود وامانده است که گاهی نمی داند بر سر دو راهی «بودن» یا «نبودن» کدام یک را انتخاب کند و چرا؟ رویگردانی از ارزش های اصیل انسانی و حاکمیت بی بند و باری و افسار گسیختگی در کشورهای مترقی سبب شده است که روز به روز بر تیرگی دل ها افزوده شود و آن نور معنوی که سبب روشنایی دل ها و آرامش قلب هاست، به کلی از میان برود و اصول و موازینی که لازمه حیات سالم انسان است، زنگار فراموشی بگیرد. تا آنجا که امروزه کمتر اندیشه مند بصیر و متفکر آگاهی، حتی در دیار غربت انسانیت، یافت می شود که از این انحطاط حاکم بر جهان شکوه نکند. (۱۱)

    حاصل کلام اینکه با عنایت به اعترافات یاد شده، می توان گفت که، علل انحطاط اخلاقی جهان معاصر بخصوص جهان غرب به طور خلاصه عبارتند از:

    ۱) رویگردانی از ارزش های اصیل انسانی و بی اعتنایی به ارزش های والای اخلاقی و ایمانی.

    ۲) نبود تربیت حقیقی و برنامه انسان سازی.

    ۳) به فراموشی سپرده شدن «انسان» در لابه لای تمدن های فریبنده و کاذب.

    ۴) ایجاد تزلزل در بنیاد خانواده و گسستن پیوندهای خانوادگی و اجتماعی.

    ۵) تقویت و گسترش برنامه ریزی شده رذایل (بی بند و باری، ستم، توحش، فساد، خودپرستی، تجاوز و ... به جای انسانیت.)

    ۶) وجود قدرتمندان ظالم و جنایتکار و اجرای برنامه های استعماری به وسیله آنان.

    ۷) پیدایش بحران های عظیم معرفتی، روحی و روانی، علمی و اجتماعی (به دلیل فقدان ارزش های اخلاقی) که خود تشدید کننده انحطاط های بعدی بوده است و با عنایت به آنچه که عرضه شده اعم از اعترافات و یا اعتراضات عالم غرب انحطاط را پذیرفته و خود بدان معترف است و با این بیان، عالم غرب با پذیرش انحطاط اخلاقی و گسترش آن به تمام زوایای زندگی، مرگ همه ارزش های اخلاقی و در نتیجه، مرگ حیات مادی و معنوی خویش را امضا و تائید کرده است و چه زیبا سروده است شاعر خردمند و اخلاقی ایران زمین ملک الشعرای بهار:

    اقوام روزگار به اخلاق زنده اند

    قومی که گشت فاقد اخلاق، مرد نیست

    پی‌نوشتها:

    -۱ رنه گنون، بحران دنیای متجدد، ترجمه ضیاءالدین دهشیری- ص -۱۸ .۱۹

    -۲ همان منبع.

    -۳ غرب بیمار است، محمود حکیمی، ص ۱۶ (به نقل از فاجعه تمدن و رسالت اسلام، سیدقطب.)

    -۴ غرب بیمار است، محمود حکیمی، ص .۹۴

    -۵ مدیریت و رهبری، مولف: محمد اصلی‌پور، نشر شورا، ص .۲۰

    -۶ غربت غرب، ص .۱۱

    -۷ وحی یا شعور مرموز، علامه محمدحسین طباطبایی، ص .۴۸

    -۸ راه تکامل، استاد احمد امین، ج .۵

    -۹ راه و رسم زندگی، الکسیس کارل، ص .۶

    -۱۰ موج سوم، الوین تافلر، ترجمه: شهیندخت خوارزمی، ص -۵۰۴ .۵۰۸

    -۱۱ اخلاق اسلامی، محمدعلی سادات، ص ۲ (با اندکی دخل و تصرف.)

    علی جوادی

    استاد دانشگاه

    آخرین ویرایش: پنجشنبه 18 دی 1393 10:13 ق.ظ